नेपालको पछिल्लो आर्थिक अवस्थालाई हेर्दा विभिन्न क्षेत्रमा सकारात्मक संकेतहरू देखिएका छन्। विशेष गरी वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपालीहरूले पठाउने रेमिट्यान्समा भएको वृद्धिले मुलुकको शोधनान्तर स्थिति बलियो बनाएको छ। यसले गर्दा विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा पनि उल्लेख्य सुधार आएको छ, जसले गर्दा सरकारलाई आवश्यक वस्तुहरू आयात गर्न सहज भएको छ। राष्ट्र बैंकको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार शोधनान्तर बचत ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको छ।
यद्यपि, आन्तरिक उत्पादन र रोजगारी सिर्जनामा भने अझै चुनौतीहरू कायम छन्। साना तथा मझौला उद्योगहरू अझै पनि पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुन सकेका छैनन्। बैंकको ब्याजदर घटे पनि बजारमा माग बढ्न नसक्दा उद्योगीहरूले नयाँ लगानी गर्न हिचकिचाइरहेका छन्। निजी क्षेत्रले सरकारसँग लगानीमैत्री वातावरण र नीतिगत स्थिरताको माग गर्दै आएको छ। सरकारले आगामी बजेट मार्फत निजी क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
विज्ञहरूका अनुसार, यदि हामीले कृषि र पर्यटन क्षेत्रलाई मात्रै व्यावसायिक बनाउन सक्यौं भने पनि मुलुकको आर्थिक समृद्धि टाढा छैन। नेपाल भ्रमणमा आउने पर्यटकको संख्या बढेसँगै होटल तथा रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा नयाँ उत्साह देखिएको छ। यसलाई दिगो बनाउन पूर्वाधार विकासमा राज्यले विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ। विशेष गरी पहाडी र हिमाली क्षेत्रका पर्यटकीय गन्तव्यसम्म पुग्ने सडक सञ्जाल सुधार गर्नुपर्ने देखिन्छ।
उर्जा क्षेत्रमा पनि नेपालले उल्लेख्य प्रगति गरिरहेको छ। जलविद्युत उत्पादन बढेसँगै छिमेकी मुलुक भारत र बंगलादेशमा विद्युत निर्यात गर्ने ढोका खुलेको छ। यसले व्यापार घाटा कम गर्न ठूलो सहयोग पुर्याउने निश्चित छ। तर, प्रसारण लाइन निर्माणमा देखिएका समस्याहरूलाई समयमै समाधान नगर्ने हो भने उत्पादित विद्युत खेर जाने जोखिम पनि उत्तिकै छ।
मुलुकको समग्र विकासका लागि राजनीतिक स्थिरता र पारदर्शी सुशासन अपरिहार्य छ। भ्रष्टाचार निवारण र कर्मचारीतन्त्रमा हुने ढिलासुस्तीलाई अन्त्य नगरेसम्म विकासका लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न कठिन हुने देखिन्छ। नीतिगत सुधार र प्रविधिको प्रयोग मार्फत सेवा प्रवाहलाई छिटो छरितो बनाउनु आजको प्रमुख आवश्यकता हो। नागरिकहरूले पनि स्वदेशी उत्पादनको प्रयोग बढाएर राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउनु पर्ने बेला आएको छ।
अन्त्यमा, शेयर बजार र घरजग्गा व्यवसायमा देखिएको मन्दीले गर्दा समग्र अर्थतन्त्रको चक्र नै प्रभावित भएको छ। यी क्षेत्रहरूलाई चलायमान बनाउन राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीति मार्फत केही लचकता अपनाउनु पर्ने सुझाव लगानीकर्ताहरूको छ। आशा गरौं, आगामी दिनहरूमा सबै क्षेत्रहरूमा सुधार आउनेछ र मुलुक समृद्धिको मार्गमा अघि बढ्नेछ।